Dünyanın en büyük kuru kayısı üretim merkezi olan Malatya, iklim krizinin etkisiyle tarihinin en ağır üretim kaybını yaşıyor. 2025 yılı Nisan ayında yaşanan ani don olayları ve düşük sıcaklıklar, kayısı ağaçlarının çiçek dönemine denk gelerek ciddi hasara yol açtı. Üreticiler, kuru kayısı rekoltesinin bu yıl 5 bin tonun bile altına düşebileceğini belirtiyor. Oysa kentte yıllık üretim ortalama 90-100 bin ton seviyesindeydi.
İklim Krizi Tarımı Felç Ediyor
Türkiye genelinde 2025 yılına iklim krizinin etkileri damgasını vurdu. Tarım alanlarında olağan dışı hava olayları büyük kayıplar getirdi. Ege İhracatçı Birlikleri Sürdürülebilirlik ve Organik Ürünler Koordinatörü ve aynı zamanda Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık, yaşananları şöyle değerlendirdi:
“40 yılı aşkın süredir bu sektörün içindeyim. 36 ili etkileyen böyle büyük çaplı ürün kaybını ilk kez görüyorum. Nisan ayında eksi 17 dereceye kadar düşen sıcaklık, kayısı, fındık, üzüm ve kiraz gibi birçok üründe büyük rekolte kaybına neden oldu. Üstüne Temmuz ayında yaşanan 45 dereceye varan sıcaklıklar da üreticiye ikinci darbeyi vurdu.”
Işık, özellikle kayısı üreticilerinin maliyetleri karşılayamaz hale geldiğini vurgulayarak, üreticilere ve işletmelere acil finansal destek çağrısında bulundu:
“Yüzde 50-60"lara ulaşan faiz oranlarıyla üreticinin krediyle bahçesine bakması mümkün değil. Aynı şekilde işletmelerin işçilerini tutabilmesi, temel giderlerini karşılayabilmesi için desteğe ihtiyaç var. Hükümetin acil müdahalesi şart.”
Stoklar Sektörü Ayakta Tutacak
Malatya'daki üretim krizine rağmen, sektör bu yılı yaklaşık 35 bin tonluk kuru kayısı stoku sayesinde atlatmayı hedefliyor. 2024/25 sezonunda devreden bu stok, ihracat faaliyetlerinin durmaması açısından büyük önem taşıyor.
2024/25 sezonu sonunda Türkiye, 74.774 ton kuru kayısı ihraç ederek 377,4 milyon dolar gelir elde etti. Bir önceki sezona göre ihracat miktarında yüzde 12 artış olurken, döviz gelirinde ise yüzde 5"lik bir düşüş yaşandı. 2023/24 sezonunda ise 66.178 ton kuru kayısı ihraç edilerek 398 milyon dolar gelir sağlanmıştı.
ABD, Fransa ve Almanya Başı Çekiyor
Türkiye bu dönemde 115 ülkeye kuru kayısı gönderdi. En çok ihracat yapılan üç ülke ise sırasıyla:
-
ABD: 67,5 milyon dolar
-
Fransa: 30,4 milyon dolar
-
Almanya: 25,6 milyon dolar
Antioksidan, lif, potasyum ve A vitamini bakımından zengin olan kuru kayısı, sindirimi destekleyici ve bağışıklık sistemini güçlendirici faydalarıyla dünya genelinde sağlıklı atıştırmalıklar kategorisinde öne çıkmayı sürdürüyor.
