Son yıllarda üretimi ve dış satımı hızla artış gösteren Türk somonu, Türkiye su ürünleri sektörünün parlayan yıldızı olmaya devam ediyor. 2035 yılına kadar bu alandaki ihracatın 1 milyar doları aşması hedefleniyor.
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, temmuz ayında sona eren Türk somonu hasatlarının yıl sonuna kadar taze ve dondurulmuş formda tamamen satılmasının beklendiğini belirtti. Kızıltan, "2025 yılı sonunda Türk somonundan elde edilen ihracat gelirinin 500 milyon doları geçeceğini, 2035’e kadar ise bu rakamın 1 milyar doları aşacağını öngörüyoruz" dedi.
2025 İlk Yarı: Su Ürünleri İhracatı 974 Milyon Dolar
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği’nin 2025 yılının ilk yarısına ilişkin verilerine göre, Türkiye'nin su ürünleri ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla %4 artarak 974 milyon dolara ulaştı. Ancak, miktar bazında ihracat %13 düşerek 132.500 tona geriledi.
Lider Levrek, En Hızlı Büyüyen Türk Somonu
Levrek, 303 milyon dolarlık ihracatla sektörün lider ürünü olurken, çipura 273,7 milyon dolarla onu takip etti. Türk somonu ise %17’lik artışla 217 milyon dolarlık döviz girdisi sağlayarak yılın ihracat artış şampiyonu oldu. Onu 65 milyon dolarla alabalık, 18,5 milyon dolarla orkinos ve 12,7 milyon dolarla kaya levreği izledi.
Ocak-Haziran döneminde 78 farklı ülkeye ürün gönderen sektör, en fazla ihracatı Rusya Federasyonu’na gerçekleştirdi. Bu ülkeyi İtalya, Hollanda, Yunanistan ve İngiltere takip etti.
Katma Değerli Ürünlerle Hedef 2 Milyar Dolar
Sektörün ihracat performansını değerlendiren Sinan Kızıltan, tonajdaki düşüşe rağmen ortalama fiyatların %20 artmasının döviz gelirini yükselttiğini belirtti. Bu gelişmede, rakip ülkelerdeki üretim düşüşü ve Türkiye'nin işlenmiş, katma değeri yüksek ürünlere yönelmesinin etkili olduğunu vurgulayan Kızıltan, 2025 yılı için belirlenen 2 milyar dolarlık ihracat hedefinin ulaşılabilir olduğunu ifade etti.
Türkiye genelinde yaklaşık 2000 balık çiftliği bulunduğunu hatırlatan Kızıltan, bu sektörün binlerce ailenin geçim kaynağı olduğunu ve sürdürülebilirlik için büyük çaba sarf ettiklerini söyledi. Özellikle Akdeniz kökenli balıkların lezzeti, dünya pazarlarında Türk su ürünlerine olan talebi artırıyor.
Karadeniz ve Türk Somonu Yükselişte
Kızıltan, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sağladığı desteklerin ihracata önemli katkı sağladığını ve yeni yatırım alanlarının belirlenmesinin yatırımcılara güven verdiğini ifade etti. Ege'de iklim değişikliği nedeniyle levrek üretiminin Karadeniz'e kaydığını belirten Kızıltan, bu bölgedeki potansiyelin halen çok yüksek olduğunu vurguladı.
2019 yılında 29 milyon dolar olan Türk somonu ihracatının 2024 yılında yaklaşık 17 kat artışla 498 milyon dolara ulaştığını aktaran Kızıltan, bu büyümede Karadeniz'deki çiftliklerin önemli rol oynadığını söyledi. Sinop, Samsun, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin kıyılarında yılın ilk yarısında 32 bin tonluk üretim gerçekleştirildi.
Türk somonunun, iç sularda belirli bir boyuta ulaşana dek yetiştirildikten sonra Karadeniz'e aktarılması ve burada 3-4 kiloya kadar büyütülmesiyle elde edildiğini anlatan Kızıltan, bu üretim modelinin dünya pazarları açısından büyük fırsatlar sunduğunu belirtti. İşlenmiş ürünlere geçişle birlikte pazarlama imkanlarının daha da artacağını söyleyen Kızıltan, Karadeniz'de yapılacak yeni yatırımlarla 2032-2035 yılları arasında Türk somonunun yıllık ihracat gelirinin 1 milyar doların üzerine çıkacağını öngördü.
Yılın ilk yarısında gerçekleşen 217 milyon dolarlık Türk somonu ihracatının 151 milyon doları Rusya’ya yapıldı. Onu Belarus ve Japonya takip etti.
